Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi

Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı askeri harekatın üzerinden neredeyse iki buçuk ay geçti. Bu süre zarfında savaşın iki tarafında da ölen ve yaralananları sayısı 1 milyonu aştı. Wall Street Journal’ın yayınladığı rapora göre Batılı istihbarat kaynaklarına göre 1 milyona yakın kişi tahmini olarak savaştan birinci derece etkilenmiş durumda. Fakat hem Rusya’nın hem de Ukrayna’nın devlet kaynaklarından yapılan açıklamalarda rakamlar daha düşük gösteriliyor.

Wall Street Journal’ın 17 Eylül 2024 tarihli yayınladığı raporda savaşın başından bu yana ölen ve yaralanan insan sayısının 1 milyonu geçtiği tahmin ediliyor. Ukrayna cephesinde ortalama 80 bin kişinin öldüğü ve 400 bin kişinin de yaralandığı kaydedilmiş durumda. Rusya tarafında ise 200 bin ölü ve 400 bine yakın yaralı olduğu düşünülmekte. Kiev’in Rusya’nın verdiği kayıplarla ilgili açıklaması ise ortalama 635 bin kişi. Yani raporda açıklanan rakama oldukça yakın.

Fakat rakamların bir başka boyutu da bulunmakta. Güvenilirliği. Batı merkezli istihbarat çalışmaları ve açıklanmayan kaynaklardan alınan veriler Kiev Hükümetinin vermiş olduğu rakamlarla yakından veya uzaktan örtüşmüyor. Cumhurbaşkanı Zelensky’nin şubat ayında yapmış olduğu açıklamada toplam kayıplarının 31 bin olduğunu belirtmişti. Bilinçli bir dezenformasyon yapıldığı şüphesi üzerinde durulurken Rusya tarafında da benzer bir durum söz konusu. Ölen askerlerin aileleri çocuklarına ne olduğuna dair yerel resmi makamlardan yeterince bilgi alamadıklarından yakınmakta.

Enerjisiz Hayat

Savaşın en başından beri Rusya’nın Ukrayna’daki enerji tesislerini hedef alması ülke genelinde büyük enerji kıtlığı sorunlarını doğurmuş durumda. Günün belirli saatlerinde şehirlere elektrik verilebilirken elektrik kesintilerinden su pompalama tesisatları da etkilenmekte. Özellikle çok katlı eski Sovyet yapısı konutlarda üst katlarda yaşayan yaşlı ve engelli bireyler asansörü kullanamıyor ya da elektrik kesintilerinden dolayı yüksek katlara su basıncı ulaşmıyor.

Enerjisiz hayatın en çok etkilediği alanlardan biri de sağlık hizmetleri. Özel klinikler bazı basit operasyonlarını gerçekleştirebilmek için elektrik kesintilerinde jeneratör kullanmakta. Büyük hastanelerde ise belli başlı ağır vakalara yönelik ameliyatlar yapılamıyor. Özellikle 24 saat enerjiye ihtiyaç duyan tüp bebek merkezleri gibi yerler soğutucuları için kendi büyük enerji ünitelerini kurmak zorunda kalıyorlar. Bunun da maliyeti Ukrayna şartlarında oldukça yüksek oluyor. Küçük işletmeler için ise bir ya da iki jeneratör günlük hayat için yeterli oluyor. Şu an Kiev’de jeneratör bulmanın imkânsız olduğunu belirten yerel halk yeni bir jeneratöre ihtiyaç duymaları halinde Polonya ya da Slovakya gibi ülkelere gitmek zorundalar.

Tüm bunlarında gerisinde normale dönen Kiev sokaklarında hayat savaş öncesi kadar olmasa da canlı. Geceleri enerji kesintilerinden kaynaklı karanlığa bürünen şehrin en güvenilir yanı şehir merkezinin hava savunma sistemleri ile korunuyor olması. Günlük hayatın yeni bir parçası haline gelen sirenlere artık kimse aldırış etmiyor. Ancak bununla birlikte bulunduğunuz konuma en yakın sığınakları gösteren mobil uygulamalar geliştirilmiş ve şehirde oldukça yaygın kullanılmakta. Elbette ki bu sığınaklar eski binaların içlerinde yer alan ve bir süreliğine korunmak için kullanılabilen alanlar. En güvenilir sığınaklar olarak ise metro istasyonları yer almakta. Şehrin adeta yeni popüler noktaları haline metro istasyonları Kievlilerin telefonlarını şarj edebildikleri, birlikte topluca vakit geçirebildikleri ve hatta yeri geldiğinde küçük konser gibi etkinliklere de ev sahipliği yapan yeni destinasyonları konumunda.

Ukraine International Airlines

Tüm savaş koşullarına rağmen Ukrayna hava kalitesi günümüzde en yüksek olan ülkelerden biri haline dönüşmüş durumda. Şubat 2022’de savaşın başlamasından kısa bir süre önce Ukrayna’ya olan uçuşlarını iptal ederek askıya alan havayolu şirketleri savaşın başlamasının ardından kapatılan hava sahasından etkilenmeyerek uçaklarını ve mürettebatlarını kurtarabilmişlerdi. 2022’den beri sivil her türlü uçuşa kapalı olan Ukrayna hava sahası askeri kargo uçakları için bile tehlike arz etmekte. İki buçuk yıllık bu kapalı hava sahasından en çok etkilenen ise Ukrayna’nın milli bayrak taşıyıcı havayolu şirketi olan Ukrayna Uluslararası Havayolları oldu. Hava sahası kapanmadan kısa bir süre önce birkaç uçağını Ukrayna dışına çıkaran şirket ülkede kalan uçaklarını Kiev’de bulunan Boryspil Havaalanında parka çekmiş durumda. Ülkede bulunan bir başka uçağı ise Odesa Havalimanında yer almakta.

Ostrava, Kişinev, Castellon, Belgrad gibi şehirlerde parka çekilmiş olan Ukrayna Havayolları uçakları meydanların bir köşesinde tekrar ülkelerine dönmeyi beklemekteler. Kişinev’de bulunan uçaklar ise başka bir havayolu tarafından kiralanıp işletmeye alınırken Letonyalı şirket Air Baltic da Ukrayna havayolları uçaklarından birini filosuna katarak operasyonlarına devam ettirmekte.

Herson gibi Rus tehdidinden kurtarılmış şehirlerde yıkıntıların kaldırılması ve yeni inşaatlar başlamış olsa da ilerleme çok yavaş devam etmekte. Maddi olanaksızlıkların yanında enerji kıtlığı ve insan kaynağı düşüklüğü de bunu etkilemekte. Savaşın insanı boyutunun kayıplarının yanında maddi kayıpları da kolay kolay yaraları sarılabilecek gibi değil. 3. Yılına doğru ilerlerken savaşın ne olacağına dair gözler sadece bir yerin üzerinde: 5 Kasım’da yapılacak ABD Başkanlık Seçimleri. Ukrayna’nın geleceği ve kaderi Rusya ile olan savaş hattından daha çok Amerikan seçmeninin elinde gibi duruyor.