Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi

 

2023 Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100. Yılı. Aynı zamanda en uzun yılıydı. Deprem, seçim, ekonomik kriz ve 100. yıl kutlamaları ile oldukça gündemi dolu ve kötü olaylarla dolu bir yıl yaşadık. Tüm bunlara rağmen Türkiye Cumhuriyeti 100 yıl önce olduğu gibi dimdik ayaktadır. Bu çalışma 2023 yılında Türkiye’de yaşanan ve Türkiye’yi ilgilendiren olayların belirli başlıklar altında anlatım ve analizini içermektedir.

Cumhuriyetin yüzüncü yılını kutlayacağımız, yeni umutlar ile dolu bir yıla girmiştik bir sene kadar önce. Tabi bu umutların nasıl ümitsizliğe ve üzüntüye dönüşeceği yılın en başından belli olmuştu. Türkiye ev sahipliği yaptığı ve kadın haklarını savunduğu İstanbul Sözleşmesinden çekildi. Bu durum Türkiye’de kadın hakları savunucularını eylem ve protestolara yöneltti. 2023 yılının başında ise dilimize oldukça dolanacak olan siyasi bir isim ortaya çıktı. 6’lı masa. Millet İttifakı Ortak Politikalar Mutabakat Metnini imzalayan 6 siyasi partinin aynı yılın sonunda nasıl dağılacağını hep beraber görecektik. Fakat yüzüncü yılımızı kutlamaya hazırlandığımız bu yıl “asrın felaketini” yaşayacağımızdan habersizdik.

6 Şubat Depremi

6 Şubat 2023 tarihinde sabaha karşı 04:17’de Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde gerçekleşen 7.7 büyüklüğündeki depremle uyandık güne. Gece gelen yıkım ve ölümü 13:24 suların 7.6 büyüklüğünde ikinci deprem izledi. On binlerce insanın ölümüne neden olan deprem 11 ilimiz etkiledi. Acil durum ve afet yardım ekiplerinin ikmalinde yaşanan aksaklıklar vatandaşlarımızın günlerce göçük altında kalmasına ve kurtarılamamasına neden oldu. Bir de üzerine Türk Kızılay’ının deprem çadırlarını parayla satması skandalı eklenince Türkiye’nin bir deprem ülkesi olarak ne kadar hazır olamadığı gerçeği ortaya çıktı. Resmi rakamlara 50 binin üzerinde vatandaşımız 6 Şubat depreminde hayatını kaybetti. On binlerce vatandaşın evleri yıkıldı veya ağır hasar aldı. Konteyner kentler, çadır kentler şehirlerin yeni mahalleleri haline gelirken Atatürk’ün mirası Hatay ise tamamen yıkıldı.

6’lı Masa

6 siyasi partinin yılın başında mayıs ayında yapılacak milletvekilliği ve cumhurbaşkanlığı seçimlerine yönelik kurduğu ittifak Millet İttifakı ve diğer adıyla 6’lı masa olarak isim buldu. CHP, İYİ Parti, Demokrat Parti, Saadet Partisi, DEVA ve Gelecek Partisinin kurduğu 6’lı masada ilk çatırdama 3 Mart günü yaşandı. 6’lı Masanın cumhurbaşkanı adayının Ankara veya İstanbul Büyükşehir Başkanlarından birisinin olmasını isteyen İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener talebine bir yanıt bulamayınca 6’lı masayı terk etti. Millet İttifakının Cumhurbaşkanı Adayı olarak Kemal Kılıçdaroğlu’nu aday göstermesinin ardından Ankara ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanları Mansur Yavaş ve Ekrem İmamoğlu’nun Cumhurbaşkanı Yardımcıları olacakları bir formül geliştirilmesi üzerine 6 Mart günü masaya geri dönen Meral Akşener ittifakta seçime kendi listeleri ile gireceğini belirtti.

2023 Genel Seçimleri

The Economist Dergisinin “2023 Yılının En Önemli Seçimi” olarak nitelendirdiği 14 Mayıs Milletvekilliği ve Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Türkiye’nin son yıllarda gördüğü en nabzı yüksek seçimi oldu. Toplamda 5 ittifak ve 4 cumhurbaşkanı adayı ile girilen seçime 3 gün kala Cumhurbaşkanı Adaylığını çok daha önceden duyurmuş olan Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce adaylıktan çekildi. Kendi siyasi kariyerini sonlandırma yönünde aldığı karar neticesinde bütün gözler Kemal Kılıçdaroğlu’nun kazanacağı algısına yöneldi. 14 Mayıs’ta Cumhur İttifakının zaferi ile sonuçlanan seçimlerde Cumhurbaşkanlığı seçimi 2. Tura kaldı. 1. Turda %49,24 alan Recep Tayyip Erdoğan’ı %45,07 alan Kemal Kılıçdaroğlu izledi. Atat İttifakının adayı olan Sinan Oğan ise %5,28’lik oy oranı ile seçimi belirleyen oldu.

22 Mayıs günü yaptığı açıklama ile ikinci turda Recep Tayyip Erdoğan’a desteğini bildiren Sinan Oğan’ın aksine Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit ÖZDAĞ Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu ile yaptığı protokol gereğince Kılıçdaroğlu’nu destekleme kararı aldı. 28 Mayıs Pazar günü düzenlenen ikinci tur seçimlerini %52,18 alan Recep Tayyip Erdoğan kazanarak Türkiye Cumhuriyeti’nin 13. Cumhurbaşkanı oldu.

CHP’de Değişim Rüzgârı

Hayatının 55 yılını siyasette geçiren CHP’nin eski genel başkanlarından Deniz Baykal 11 Şubat sabahı 84 yaşında hayata gözlerini yumdu. 28 Mayıs hezimetinin ardından parti içerisinde yükselmeye başlayan değişim sesleri vücut bulmaya başlamıştı. 4 Temmuz günü Ekrem İmamoğlu’nun “İktidar için Değişim” manifestosu CHP 38. Kurultayında Kılıçdaroğlu’nun emekli etmeye kararlıydı. Bundan tam 4 ay sonra 4 Kasım tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi’nin yeni Genel Başkanı Özgür Özel oldu. CHP’nin 8. Genel Başkanı olana Özgür Özel kollarını 5 ay sonraki yerel seçimlerde CHP’yi birinci parti yapabilmek için kollarını sıvadı.

Hiç Mi Güzel Şeyler Olmadı?

Dolar kurunun 19 TL olarak başladığı 2023 yılı sonunda 29 TL’yi de gördü. Aynı yıl içerisinde yüzümüzü güldüren şeyler de olmadı değil. Örneğin yılın başında Türk Bilim Heyeti Antarktika’ya ulaşmıştı. Nisan ayında yerli SİHA gemimiz TCG Anadolu sulara inmiş, yerli uydumuz İmece ise uzaya fırlatılmıştı. Yerli ve milli otomobilimiz TOGG satışa çıkmıştı.

Yüzümüzü güldüren bir başka olay da Kadın Milli Voleybol ekibimizin bir yıl içerisinde katıldığı tüm turnuvalarda şampiyonluk kupalarını getirmesiydi. 2021 yılında altın madalya kazandıran milli okçumuz Mete Gazoz ise bu yıl Dünya Şampiyonu olmuştu. İkinci tur cumhurbaşkanlığı seçimlerinden bir gece önce Fransa’dan gelen bir haber ise bizlere bambaşka bir umut vermişti. Merve Dizdar en iyi kadın oyuncu ödülünü Cannes’da almıştı.

Tabi 2023 yılında Türkiye’nin çevresinde de olanlar oldu. Yılın başında Ukrayna’da düşen helikopterde bakan ve üst düzey bürokratlar hayatlarını kaybetti. 28 Haziran’da ise Rusya’da bir ayaklanma patlak vermişti. Rusya’nın paralı askerleri olarak bilinen Wagnerler’in komutanı Prigojin Kremlin’e baş kaldırmıştı. Ne var ki bundan yaklaşık 2 ay sonra helikopteri düşecek ve öldürülecekti. 2023 yılının en ses getiren olayı ise 7 Ekim günü Hamas’ın İsrail’e karşı başlattığı saldırı oldu. Bir müzik festivalinde eğlenen gençleri katletmesi ile İsrail Hamas’a yönelik geri cevabını Gazze’de taş üstünde taş bırakmayarak verdi.

Özgür Özel’in Genel Başkan seçilmesinin ertesi günü Türkiye yeni bir skandalla tanıştı. Uzun süredir sosyal medyada yaşadığı aşırı lüks hayatı ile bilinen Dilan Polat ve Engin Polat çifti gözaltına alındılar. Haklarında kara para aklama, vergi kaçırma ve suç işlemek için örgüt kurma gibi iddialar bulunan Polat çiftinin ardından gözler sosyal medyada lüks yaşamlarını sergileyen tüm güzellik merkezleri ve kozmetik sektöründeki sosyal medya fenomenlerine çevrildi.

100. Yıl

Ve o gün geldiğinde hepimiz aynı gurur ve mutlulukla ellerimizde bayraklarımızla çıktık sokaklara. 29 Ekim 2023 Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yaş gününde. 100 sene önce İngiliz Donanmasının gemileriyle dolu olan İstanbul Boğazından Türk Deniz Kuvvetleri 100 parçalık yüzer, dalar ve uçar unsurlarıyla geçit töreni yaptı. Kimilerine göre 100. Yıl oldukça sönük geçse de Norm Ender’in “Parla” şarkısı ile o özel günü kutladık. Tüm zorluklara, kaoslara, savaş ve darbelere rağmen 100 yıldır ayakta olduğumuzu bir kez daha hatırladık. Seçim, mülteci, savaş gibi sorunlardan bunaldığımız o günlerde Türklük bilincimizi bir kez daha tazeledik.

Ta ki bir benzer “laik atak” geçireceğimiz o güne kadar. 29 Aralık günü artık yılın bitişine günler kalmışken Suudi Arabistan’da oynanacak olan 100. Yıl Kupası maçında Arapların Atatürk Posterleri ve İstiklal Marşına müsaade etmemesi üzerine iki takım da sahaya çıkmayarak Türkiye’ye geri döndüler. Atatürk ve İstiklal Marşından taviz vermeyen Fenerbahçe ve Galatasaray takımlarını tüm vatandaşlarımız sokaklarda karşıladı.

Yıkımlar, ekonomik kriz, seçim atmosferinin verdiği kutuplaşmış bir toplum ve siyasetin gündemimizden asla düşmediği bir yılı tamamladık. Birçok insan üzerinde fazlasıyla etki bırakan 2023 cumhuriyetin yüzüncü yılı olmasının yanında aynı zamanda Türkiye’nin de en uzun yılı oldu.