Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi

31 Mart 2024 tarihinde gerçekleşen mahali idareler seçimleri sonucunda Türkiye 5 yıl boyunca belediyelerini yönetecek yeni başkanlarını ve belediye meclis üyelerini seçti. Sonuçlar ise Türkiye’nin yakın tarihi içerisindeki en çarpıcı tabloyu ortaya koydu. 22 yıldır girdiği her seçimden birinci parti olarak çıkan AK Parti tarihinde ilk kez ikinci parti olurken CHP tek başına girdiği seçimde 1977 yılındaki zaferinin ardından ilk kez en çok oyu alarak seçimi birinci tamamladı. Türkiye genelinde CHP 35 belediye başkanlığını kazanırken AK Parti ise sadece 24 belediyeyi alabildi. Dahası 21 belediye ise el değiştirirken Yeniden Refah Partisi hızlı yükseliş trendiyle seçimi üçüncü parti olarak tamamladı.

Times Dergisinin makalesine göre 2023 Türkiye Genel ve Cumhurbaşkanlığı Seçimleri 2023 yılının en önemli seçimleri olarak adlandırılmıştı. Aradan 10 ay geçmesinin ardından yeniden seçime giren Türkiye bu sefer mahali idarelerini yönetecek yöneticilerini seçti. Seçim tahminleri, anketler ve genel kamuoyu beklentisinden çok farklı bir tablo ortaya çıkarken Türkiye siyasetinde yeni aktörler ve partiler de baş gösterdi. Bunlardan en önemlisi Yeniden Refah Partisi oldu. 2023 seçimlerine Cumhur İttifakı çatısı altında giren Yeniden Refah Partisi 2024 seçimlerine kendi başına girerek seçimi 3. Sırada tamamladı. Bununla birlikte Yozgat ve Şanlıurfa Belediyelerini de kazanarak Ak Partiden aldı. 2023 seçimlerinden bu yana yükseliş trendi gösteren iki partiden biri olan Yeniden Refah somut bir başarı elde ederken bir diğer yükselişte olan Zafer Partisi ise mevcut oyunu koruyarak Ankara ve İstanbul’da seçimleri üçüncü ve dördüncü sıralarda bitirebildi.

6’lı Masanın Ortakları Sönük Kaldı

2023 seçimlerinde Millet İttifakı çatısı altında yer alan Gelecek, Saadet, DEVA ve Demokrat Parti sönük kaldı. İçlerinden sadece Saadet Partisi %1,09 oy alarak yüzde bir oranını geçerken Demokrat Parti %0,20, Gelecek %%0,07 ve DEVA ise %0,33 oy oranlarına sahip olarak seçimi tamamladılar. Demokrat Parti ve Saadet ilçe belediyeleri kazanırken seçimlere ilk defa kendi başına giren DEVA Partisi sadece 1 ilçe belediyesi kazanabildi. 6’lı masanın en kaybeden partisi ise Gelecek Partisi oldu. %0,07 oy oranı ile seçimi tamamlayan Gelecek Partisi parti politikası gereğince birçok yerde aday çıkartmamış mevcut siyasi partilerin adaylarını desteklemişti. Seçime girdiği yerlerde herhangi bir belediye kazanamayan Gelecek Partisi 6’lı masanın en zararla çıkan partisi oldu.

Cumhuriyet Tarihinin En Düşük Oyunu Alan Parti Bu Seçimde Görüldü

Çok partili döneme geçişinden beri Türkiye’de birçok siyasi parti açıldı ve kapatıldı. Bunlardan bazıları dönemsel olarak ses getirirken bazıları da isim ve sembol değiştirerek ideolojik varlığını devam ettirdi. Yüksek Seçim Kurulunun yapmış olduğu açıklamaya göre cumhuriyet tarihinin en düşük oy alan partisi bu seçimde gerçekleşti. Güç Birliği Partisi Türkiye genelinde sadece 3 oy alarak cumhuriyet tarihinin en düşük oyunu alan parti oldu. Türkiye’nin eski partilerinden biri olan Demokratik Sol Parti ise sahip olduğu bindelik oy oranına rağmen Eskişehir’in Mihallıçık Belediyesini kazandı. Türkiye İşçi Partisi Hatay’da bir belediye kazanırken Sol Parti de Tunceli’de iki ilçe belediyesinin başkanlığını kazanabildi.

Seçimin Kazananı CHP Oldu

Cumhuriyet Halk Partisi 1977 yılındaki Bülent Ecevit başkanlığındaki %42’lik zaferinin ardından ilk kez bu seçimde en yüksek oy oranı ile birinci parti olabildi. Özellikle İç Ege bölgesindeki belediyeleri kazanmasının yanında Balıkesir ve Bursa gibi büyükşehirlerin yanı sıra Adıyaman, Kırıkkale ve Kilis gibi muhafazakâr seçmenin yüksek olduğu belediyeleri kazanması dikkat çekici.

Cumhuriyet Halk Partisinin bu zaferine yönelik analiz gelecek yazının konusu. Fakat önden bahsetmek gerekirse CHP’deki genel başkan değişikliği bunun yolunu açan sebeplerden birisi. Bununla birlikte İstanbul’da Ekrem İmamoğlu’nun ve Ankara’da Mansur Yavaş’ın ağırlığı partiyi ileriye götürmüş durumda. 2023 seçimlerinden bu yana artan ekonomik kriz, alım gücündeki düşüş, yoksullaşma ve döviz kurlarındaki artış toplumsal bir tepkiye dönüşmüş durumda. Muhalefet partilerinin yönettiği belediyelerdeki sosyal belediyecilik anlayışının halk nezdinde kabul görmesi muhafazakâr seçmeni de cezbetmiş durumda anlaşılan. Öyle ki kendi baba memleketimde bile ilk defa CHP’li aday belediyeyi kazandı.