Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi

Türk siyasi tarihinin son 6 yılında yeni bir muhalefeti temsil eden İYİ Parti Mart 2024’te yapılacak yerel seçimlere parti olarak hiçbir ittifakta bulunmayacaklarını ve tek başlarına kendi adaylarıyla gireceklerini açıkladı. 2019 ve 2023 seçimlerinde CHP ile ittifakta yer alan parti kendini alternatif muhalefet olarak tanımlamakta. Genel İdare Kurulunda alınan seçimlere tek başına girme kararı sonrası partide istifalar ve muhalif seslerde artış görülmekte. Peki İYİ Parti 2024 seçimlerinde muhalefete kazandıran bir parti mi olacak? Yoksa mevcut muhalefet partilerinin elinde bulunan belediyeleri kaybettirip seçim faturasını kendisine mi kestirecek?

MHP’de bulunan muhalif isimlerden Meral Akşener, Ümit Özdağ, Koray Aydın, Özcan Yeniçeri gibi isimlerin 2017 yılında MHP’den ayrılarak kurduğu İYİ Parti seküler milliyetçi bir çizgiye sahip oldu. Yusuf Halaçoğlu, eski BBP’li Yavuz Ağıralioğlu, CHP Mersin Milletvekili Aytun Çıray gibi isimlerin de katılması ile hem sağdan hem de soldan siyasetçileri çatısı altına toplayabildi. Eski FETÖ mağduru Ali Türkşen gibi isimleri de içine dahil ederek parti terör karşıtı, Atatürkçü, demokrat ve milliyetçi bir çizgiye sahip oldu.

Partideki ilk çatırdama İstanbul Milletvekili Ümit Özdağ’ın partiden ayrılarak Zafer Partisi’ni kurması oldu. Parti içerisinde eski AKP’li isimlerin olması ve FETÖ iltisaklı kişilerin yer almasından dolayı istifa eden Özdağ 2022’de kendi partisini kurdu. Özdağ’a göre İYİ Parti milliyetçilik çizgisinden çok merkez ve melez parti çizgisinde konumlanıyor. 2023 genel seçimlerinden sonra popülerliği artan Zafer Partisi ve Ümit Özdağ’ın İYİ Partiden birçok seçmeni kendi çatısı altına çekebildiği görülmektedir.

Milliyetçiliği Tasnifi

İYİ Parti MHP kökenli birçok siyasetçi ve isim içermekte. Fakat zamanla Atatürkçü ve Türk milliyetçisi isimlerin partiden ihraç edilmesi ve ayrılması partide “milliyetçiliğin tasnifi” olarak değerlendirildi. Yusuf Halaçoğlu, Özcan Yeniçeri, Ümit Özdağ, Ali Türkşen ve Yavuz Ağıralioğlu gibi isimlerin ayrılması veya ihraç edilmesi partide milliyetçiliği temsil eden ideolojinin de evrilmesine neden oldu. 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinde Kemal Kılıçdaroğlu’nun aday olarak HDP ile yaptığı görüşmeler ve HDP’nin Kılıçdaroğlu’na destek vermesi İYİ Partiyi milliyetçi çizgiden uzaklaştırmış ve terör örgütleriyle iş birliği yapan merkez partiymiş gibi göstermiştir. Genel Başkan Akşener’in “Biz CHP ile yan yana dururken kendimizi terör örgütlerine karşı mesafeli olduğumuzu halka anlatmakta zorlanıyoruz.” açıklaması partinin ittifak deneyimlerinden sonra Türk Milliyetçiliği ideolojisini benimseme girişimini göstermektedir. Bu yüzden kendisini daha rahat ifade edebilmek için parti Mart 2024 seçimlerinde tek başına girme kararı aldı.

İstifalar

Mayıs 2023 seçimlerinde 44 milletvekili çıkaran İYİ Parti’den 2 milletvekili istifa etti. Bir tanesi AKP’ye katılırken partinin seçimlere tek başına girme kararı sonrası il ve ilçe yönetimlerinde de istifalar sürüyor. İYİ Parti Ankara İl Yönetimi “Bize Ankara’da Mansur Yavaş’ın kaybetmesi için çalışın emri verildi.” açıklaması yaparak istifa etti. CHP’nin yeni genel başkanı Özgür Özel’in büyükşehirlerde CHP ve İYİ Parti’nin iş birliği teklifinin GİK’te kabul edilmemesi sonrası partinin üst yönetiminde de istifa haberleri gelmeye başladı.

Olası İttifaklar veya İş Birlikleri

Parti olarak kendi adayları ile tek başına girilmesi kararı sonrası Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ’ın Meral Akşener’e ilkeler temelinde iş birliği çağrısına henüz bir yanıt gelmedi. Daha önce de MHP lider Devlet Bahçelinin yerel seçimlerde komşu olma çağrısına sessiz kalan İYİ Parti küçük ilçelerde bazı iş birliklerine açık olduğunu vurguladı. Geçtiğimiz günlerde Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce’yi genel merkezinde ağırlayan Akşener basına bir açıklama yapmayarak “Bir açıklama yapmayalım merak etsinler.” ifadelerini kullanmıştı. Kamuoyunda Memleket Partisi ve İYİ Parti ittifakı olarak algılanan bu görüşme kurulması olası bir alternatif üçüncü yol için gözleri diğer partilere de dikti. 6’lı Masanın dağılmasının ve Kılıçdaroğlu’nun seçimi kaybetmesinin ardından mevcut Türk siyasetinin AKP-CHP eksenine karşı alternatif üçüncü yol arayışının Memleket-Zafer-İYİ Parti eksenine çekilmesi ve yeni bir ittifaka gidilmesi toplumda oldukça ses getirdi. Özellikle kurulacak bu yeni ittifaka Bağımsız Türkiye Partisinin de katılması söz konusu olabilecektir.

İYİ Partinin yerel seçimlere tek başına girmesi partinin ve yönetiminin haklı bir kararıdır. Sonuç itibariyle İYİ Parti kurucuları geçmişlerinde MHP içerisinde çok sancılı süreçler yaşamış ve mücadele vermiş kadrolardır. Bu kadrolar Türkiye’nin içerisinde bulunduğu AKP ve CHP ekseninde CHP’nin adaylarını seçtirecek yedek oy deposu olsun diye İYİ Partiyi kurmamışlardır. Fakat İYİ Parti’nin performansına baktığımızda 2018-2023 yılları arasında oy oranlarında sadece 300 bin civarında artış yaşanmıştır. 2018 seçimlerinde 43 milletvekili çıkarırken 2023’te ise sadece 44 sandalye kazanabildi. İstifalar ile milletvekili sayısı 42’ye düştü. Bu İYİ Parti’nin 5 yıllık süre içerisinde politikaları ve söylemleriyle halkta geniş bir yer bulamadığını ve yeni seçmenler kazanamadığını göstermektedir. Bu tabloda 2022 yılında İYİ Parti’den ayrılan Zafer Partisi’nin de etkisi bulunmaktadır.

Ümit Özdağ’ın İYİ Partiye olan teklifin değerlendirilmesi Türkiye’de yeni bir ittifakla yeni bir muhalefetin ortaya çıkmasını sağlayabilir. Anketlerde oy oranın %6,5 bandına dayana Zafer Partisi’nin yanında İYİ Parti’nin oranı ise %7,5 görünüyor. Halkta uyandıracağı etki ve ittifaka aynı çizgideki başka partilerin de dahil olması üçüncü yol ittifakının %20’lerde oy alabileceği ve birçok belediyeyi de kazanabileceği düşünülmekte. İttifaka Memleket Partisi ve Bağımsız Türkiye Partisinin de dahil olması mevcut düzen partilerinden bıkkın seçmen için bir alternatif yaratacaktır. İYİ Parti’nin çıkaracağı kendi adaylarının 2019’da Millet İttifakının kazandığı şehirlerdeki mevcut belediye başkanlarına kaybettirmesi durumunda Türkiye’deki tüm muhalif seçmenlerin İYİ Parti’yi suçlaması ihtimaller dahilindedir. AKP’nin kazanacağı yeni bir yerel seçim zaferinin faturasının Akşener’e ve İYİ Parti’ye kesilmesi durumunda ödenecek bedele hazırlıklı olunmalıdır.