Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi

Siyasi partiler Türk siyasal yaşamının olmazsa olmazıdır. Bir buçuk asırlık parlamenter demokrasi yaşamımızda siyasi partiler Türk demokrasisinin en önemli unsuru olmuştur. Fakat siyasi partiler kadar savundukları ideolojiler ve bu ideolojileri tanımlayan semboller de ayrı bir yer edinmiştir. Bu yazı tüm siyasi partiler ve ideolojilerden bağımsız olarak Türk siyasal hayatının öne çıkmış siyasi partilerine objektif bir bakış açısından analizini içermektedir.

Siyasi partilerin Türk siyasi tarihindeki ilk örnekleri Osmanlı döneminde görülmektedir. 1923 yılında cumhuriyetin ilanı ile tek parti dönemi başlamış ve siyasal ideolojilerini anlatan siyasi partiler ve semboller çok partili hayata geçiş ile önem kazanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin en eski siyasi Cumhuriyet Halk Partisi’dir. CHP kurulduğu günden bu çerçevesi değişmekle birlikte hep aynı logoyu kullanmıştır: 6 ok. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 6 ilkesi anlamına gelen 6 ok tasarım itibariyle Türk tarihindeki oklara benzetilmiştir. Anlamları ise Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılapçılıktır. CHP’nin farklı genel başkan dönemlerinde çerçeve renk ve tasarımları değişen logosu Dünya’da kurulduğu günden beri varlığını sürdüren en eski siyasi partilerden biri olarak hala tedavüldedir.

Bununla birlikte Türkiye’nin siyasal hayatında çok partili dönemin favorisi Demokrat Parti ilk kuruluşu ile “DP” harflerini içeren logosunun yanında kırmızı zemin üzerinde beyaz renkli at sembolünü benimsemiştir. Bunun anlamı ise DP’nin yükseliş dönemlerinde Anadolu’da “demokrat” kelimesinin anlamının bilinmemesi ve kelimenin “demir kır at” olarak dillendirilmesi yer almaktadır. “Kır At” yani beyaz at sembolü Türkiye’de ilk defa serbest piyasa ekonomisi ve kapitalist devletin sembolü olmuştur. Bir başka sağ siyasi parti ise logosu ile dikkat çeken Milliyetçi Hareket Partisi’dir. Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi ve Milliyetçi Çalışma Partisinin ardılı olan MHP kırmızı zemin üzerinde 3 hilal logosunu benimsemiştir. Anlam olarak renklerini Türk bayrağından alırken 3 hilal Türklerin tarihte fethettiği 3 kıtayı temsil etmektedir.

Yeni Nesil Partiler

1980 Askeri Darbesi sonrası değiştirilen siyasi partiler kanunu Türk siyasal hayatında bambaşka bir dönem açmıştır. Sivil siyasal hayatın özgürlüğü itibariyle siyasi partiler darbe öncesi ideolojik sembollerini kullanmaya başlamıştır. Bunların en barizi 1993 yılında kurulan Sosyal Demokrat Halkçı Parti’dir. SHP logosunda kullanılan 6 ok CHP’nin 12 Eylül Darbesi sonrasındaki mirasını devraldığını gösterir. 1980’li yılların fenomeni Neo-Liberalizm ve serbest piyasa ekonomisi fırtınası Türkiye’de yeni bir merkez sağ partiyi doğurdu. Anavatan Partisi. Logo olarak bal peteğine bürünmüş Türkiye haritası üzerindeki bal arısı bolluk ve bereketi temsil etmektedir. İthal ikameci ekonomik politikaların Türkiye ekonomisini dara soktuğunu ve serbest piyasacılığın ülkeye zenginlik getireceği vaadi logoda anlatılmaya çalışılmıştır.

12 Eylül sonrası siyasi atmosferde siyasi ayrışmalarda yeni siyasi partiler doğmuş ve isimlerinde hem de logolarında bunu göstermişlerdir. MHP’den ayrılan Büyük Birlik Partisi sembolünde tek hilal ve gül kullanarak Türklük ve İslam sentezini göstermiştir. CHP çizgisinden ayrılan Demokratik Sol Parti ise mavi zemin üzerine beyaz uçan güvercin sembolü ile “özgürlük, eşitlik, demokrasi” ifadelerini görsele yansıtmıştır.

2010’ların Sembolleri

Değişen Türk siyasal hayatı ve konjonktürü yeni siyasi partileri ve liderleri ortaya çıkarmıştır. Bunlardan en önemlisi İYİ Parti’dir. Hem ismi hem de sembolü itibariyle Kayı Boyunun bayrağını temsil eden İYİ Parti muhalif milliyetçi MHP’lilerin kurduğu hem sağdan hem de soldan isimlerin bulunduğu bir parti olarak kurulmuştur.

2018 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinde aday olan Muharrem İnce ise önce “Memleket Hareketi” ile başladığı sonra partiye dönüştürdüğü Memleket Partisi’nde ise farklı bir sembol kullanmıştır. Nazar boncuğu renklerinde olan partinin logosunda Türkiye’nin 7 bölgesini kapsayan motifler bulunurken sağ ve sol çizgiden uzak bir “Üçüncü Yol” vurgusu yer almaktadır. Muharrem İnce’nin kullandığı “Üçüncü Yol” el işareti ise Tryzub Salute olup Ukrayna Milliyetçiliğinin sembolüdür.

Logoları, ideolojileri, genel başkanları, adayları ve vaatleri ne olursa olsun ANDASAM olarak 31 Mart 2024 Yerel Seçimlerinde tüm siyasi parti ve bağımsız adaylara bol şans ve başarılar dileriz.