Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi

Dünyaca ünlü dev hazır giyim markalarının son zamanlarda “yeni sezon” olarak piyasaya sürdüğü ürünlerde müşterilerin dikkatini çeken detay ürün bileşimindeki “geri dönüştürülmüş polyester” oranındaki fazlalık oldu. Uzun süredir tekstil sanayinde kullanılan polyester materyalinin geri dönüştürülmüş versiyonunun kullanılması tüketici algılarında farklı noktalara değinirken diğer bir yandan da durumun tekstil endüstrisinde çevreci bir hareket mi yoksa iklim kaynaklı bir hammadde krizi mi sorusunu da düşündürmekte. Peki nedir bu geri dönüştürülmüş polyester? Neden bu kadar çok görmeye başladık? Sağlıklı mı değil mi?

Asıl adıyla sentetik polimer olan polyester plastik ve doğal olarak da petrol kökenli işlenmiş bir kumaş türüdür. Doğal yollarla değil de insan yapısı, endüstriyel bir ürün olan polyester 1940’lı yıllarda petrolün ve plastiğin farklı endüstrilerde işlenerek kullanılmaya başlanması ile bulunmuş bir ürün. Tekstil endüstrisinde uzun bir süredir kullanılan polyester pamuk, ipek gibi doğal yollardan üretilen iplik ve kumaşlara göre çok daha kolay ve düşük maliyetle elde edilebilmekte. Pamuk ve ipek gibi materyallerin tarım ve hayvancılığa bağlı olması, üretim süreçlerinin uzun ve zahmetli olması, e tabi haliyle de maliyetinin yüksek olması polyester kullanımına ilgiyi arttırmış durumda.

Polyester kumaş sentetik polimer ve plastik kökenli yapısı ile ipek, pamuk, keten gibi diğer kumaş tiplerine nazaran daha parlak ve sık iplikli yapısı ile dikkat çeker. Doğal yollarla üretilmiş iplik ve kumaşlara göre daha dayanıklı olan polyester esneme, yüksek sıcaklıkta çekme veya aşınma ve yırtılmaya karşı oldukça dayanıklıdır. Aynı zamanda plastik kökenli yapısından kaynaklı olarak hava geçirgenliği de çok düşüktür. Bu yüzden pamuk gibi kumaşlara göre daha az nefes alır ve polyester giyim ürünleri insan bedeninde daha fazla ısı muhafazasına ve terlemeye sebep olur. Günümüzde birçok kıyafetin içerisinde belirli oranlarda kullanılan polyester ağırlıklı olarak spor giyim ürünlerinde tercih edilmektedir. Terlemenin dışarı atılması, su tutmaması ve hızlı kurumasının yanında temizliğinin de kolay olması spor giyim üzerine ürünler üreten markaların polyesteri tercih etmelerini gerektirmiştir.

Geri Dönüştürülmüş Polyester

Dünya’da artan nüfus, tüketim toplumu kültürünün yaygınlaşması, petrol türevi ürünlerin daha ucuz maliyetle hayatımızın neredeyse her alanına girmesi küresel çapta yeni bir soruna yol açtı: Atık! Özellikle plastik kökenli atıkların çoğalması ve doğal olarak çözünmelerinin oldukça uzun süre alması “geri dönüşüm” adında yeni bir kavramı hayatımıza kazandırdı. Petrol kökenli plastik ve türevi ürünlerin endüstriyel işlemlerden geçirilmesi sonucu dönüştürülmesi ve tekrardan kullanılabilmesi geri dönüştürülmüş polyester materyalini tekstil endüstrisine tanıttı. Aslında özünde kullanılmış ve çöpe atılmış pet şişe, plastik kap gibi ürünlerin olduğu geri dönüştürülmüş polyester iplik ve kumaşlar karşımıza yeni bir giyim ürünü olarak ortaya çıkabilmekte. Dahası dünyaca ünlü hazır giyim markalarının düşük maliyetinden dolayı yönelmeye başladığı bu yeni trendi çevreci bir faaliyet olarak göstermesi ve tüketicilerine çevre adına duyarlılıklarını göstererek ürünlerini pazarlamaları da cabası.

Peki Asıl Amaç Çevrecilik Mi?

Polyester iplik ve kumaşın doğal yöntemlerle üretilen pamuk, ipek ve keten gibi materyallere göre daha kolay ve ucuz maliyetle üretilmesi tekstil endüstrisinin ilgisini bu tarafa çekmesine sebep olmuştur. Bununla birlikte geri dönüştürülmüş polyesterin üretiminin de aynı şekilde oldukça düşük maliyetli olması günümüzün popüler kültüründe oldukça dikkat çeken çevre sorunları ve biyo-dönüşüm gibi kavramlar üzerinden bir pazarlama stratejisi oluşturmasını sağlamıştır. Peki amaç ve yöntem sadece küresel atık kirliliğini azaltarak dönüştürmek mi?

Bu sorunun cevabı kocaman bir HAYIR. Dünya genelinde artan sıcaklıklar, iklim değişikliği kaynaklı afetler ve değişimlerin en çok etkilediği alanlardan biri tekstil endüstrisinin hammadde tedariğidir. Yüzyıllardır tekstil ve hazır giyim alanında (özellikle Sanayi Devrimi sonrası) kullanılan işlenmiş pamuk ve ipek gibi doğal yollarla üretilen ve işlenen hammaddelerin günümüzde küresel iklim değişikliğine yenik düşmeleri tekstil endüstrisini yeni hammadde ve pazarlama stratejisi araştırmaya yöneltmiştir. Bununla birlikte Dünya’nın farklı kritik bilgelerinde baş gösteren savaş ve iç çatışmalar tarımsal ve endüstriyel üretimlerde düşüşlere, kıtlıklara ve uygulanan siyasi ve ekonomik ambargo politikalarından dolayı gıda ve enerji fiyatlarında artışa neden olmuştur. Küreselleşmenin getirmiş olduğu bir düzen içerisinde belirli bir sektörü, bir iş kolunu veya ekonomik bir faaliyeti siyaset, diplomasi, ekonomi, sosyoloji, bilim ve psikolojiden bağımsız değerlendiremeyeceğimizi kanıtlamıştır bu kriz. Küresel hazır giyim markalarının favori listelerini yorumlarınızda paylaşabilirsiniz.