17.098.246 kilometre kare resmi yüzölçümüne sahip olan Rusya’nın Ukrayna üzerindeki Luhansk ve Donetsk bölgelerini ilhak ederek siyasi olarak kendi toprağı tanıdığı alanları da katarsak 17.234.135 kilometre kare yüzölçümü bulunmaktadır. Doğusunda Bering Boğazı ile başlayan ülkeyi Çin, Moğolistan, Kazakistan, Azerbaycan ve Gürcistan güneyinden Karadeniz’e bağlar. Batısında Ukrayna, Belarus, Polonya, Litvanya, Letonya ve Estonya Baltık Denizine komşu yapar. En kuzeybatısında ise Finlandiya ve Norveç vardır. Ülkenin kuzeyi arktik kutup daire içerisinde kalır. Bu kadar geniş ve çok komşulu bir ülke olan Rusya’da 146 milyon da nüfus bulunmaktadır. Bu nüfus oranıyla birlikte Rusya Dünyanın en kalabalık 9. Ülkesi konumundadır. Fakat nüfusu ülke genelinde dengeli değildir. Ülkenin batısında bulunan Moskova ve St. Petersburg en kalabalık iki şehirdir. Sovyetler Birliği döneminde sanayileşmiş ve büyümüş endüstri şehirleri dışında yüksek nüfusa sahip çok fazla şehirleri bulunmaz.
146 milyon nüfusuyla en kalabalık dokuzuncu ülke olan Rusya’nın nüfusu da kozmopolittir. Nüfusun sadece %71’lik bir bölümünü Rus milliyetinden vatandaşlar oluşturur. Geriye kalan %29’luk nüfusu ise Başkurtlar, Çeçenler, Tatarlar, Karaylar ve Yakut Türkleri gibi halklar oluşturmaktadır.
Sıkışmış Ülke
Sovyetler Birliği döneminde çok daha geniş topraklara sahip olan Rusya 1991’de Sovyetlerin çöküşü ile birçok toprağını bağımsızlığını ilan eden eski cumhuriyetlerine kaptırmıştır. Bu toprak kayıpları sadece yüzölçümü açısından bir kayıp değil aynı zamanda insan gücü, yer altı ve yer üstü zenginlikleri ve Sovyetler döneminde kurulmuş, inşa edilmiş önemli endüstriyel tesisler açısından da kayıplardır. Sovyetler Birliği döneminde batıda Avrupa coğrafyasının çok daha içlerine hakimken Karadeniz’deki hakimiyet bölgesi de çok daha büyüktü. Bunlarla beraber Kafkasya üzerindeki hakimiyeti ile Hazar Denizinin en büyük paydaşıydı. Sovyetlerin dağılması ve cumhuriyetlerin birer birer bağımsızlığını ilan etmesinin ardından sıkışmış bir coğrafyaya kapatılan Rusya Sovyetlerin can damarı olan doğal ve beşerî cevherlerini de kaybetmiştir.
Bu kayıpların en büyükleri Hazar Denizindeki petrol yatakları, Ukrayna ve Kazakistan’da yer alan Sovyet havacılık ve uzay endüstrisi ve Trans Atlantik’e açılan Baltık limanları olmuştur. Kendisine kalan topraklar madenler açısından her ne kadar hala zengin olsa da endüstrileşmeden uzak, çoğu karlarla kaplı soğuk ve çetin bölgelerdir. Tarımsal faaliyetler için belli başlı ürünler dışında elverişli olmayan, altyapısı eski ve insan yoğunluğu düşük kırsal araziler Rusya’nın başına kalmıştır.
Maden Var Endüstri Yok
Her ne kadar son 30 yılda yeniden sanayileşebilme fırsatı bulmuş olsa da Rusya hali hazırda ham madde üreten ve ihraç eden bir ülke konumunda Sibirya’daki yoğun petrol ve doğalgaz yataklarından çıkardıklarını Avrupa ülkelerine satmaktadır. Yine aynı şekilde demir, bakır, alüminyum, kurşun, mika ve altın gibi madenlere de sahiptir. Dünya kömür rezervinin %40’ına sahip olan Rusya Dünyanın en büyük kömür üreticisi ve ihracatçılarından biridir.
Fakat tüm bu zenginliklere rağmen sanayi yoğun ürünler üretim konusunda zayıftır. Ağırlıklı olarak askeri teknoloji üretebilen Rusya’nın havacılık ve uzay sanayiine yönelik üretimi düşüktür. Bunun nedeni ise Sovyet askeri fabrikalarının günümüzde Rusya topraklarında kalmış ve havacılık uzay sanayiine ait üretim tesislerinin ise Kazakistan ve Ukrayna’da kalmış olmasıdır. Bir zamanlar Dünyanın en büyük uçaklarını imal eden Antonov Şirketi Sovyetlerin en prestijli markasıydı. Havacılık test tesisleri ve Sovyet Uzay Ajansına ait endüstriler de günümüzde Kazakistan’da kalmıştır. Sovyetlerin yıllarca nükleer başlıklı silahları deneme ve test alanları ise yine Kazakistan kırsalları olmuştur. Günümüzde bile yerleşimden uzak boş çorak Kazak steplerinde radyoaktivite devam etmektedir.
Rusya’nın içerisinde bulunduğu coğrafi hapishane onu sadece sıkışmış bir coğrafyada yaşamaya mahkûm bırakmanın yanında askeri ve ekonomik olarak da mahkûm etmektedir. Coğrafya açısından belki de piyangoyu tutturmuş tek ülke ABD’dir. Eşsiz doğal güzellikleri, çöllerden gür ormanlara, Akdeniz ikliminden buzullara kadar her mevsimi yaşayabileceğiniz bir ülkedir. Doğal limanlardan ticaret gemilerinin geçebileceği nehirlere, iç denizlere ve yer altı zenginlikleri ile ABD coğrafya açısından benzersizdir. Aramızdan ayrılan eski bir Tarih Profesörü olan Norman Stone’un da dediği gibi: “Ukrayna ile birlikte Rusya bir ABD’dir. Ukraynasız ise sadece bir Kanada’dır. Çoğu buzullarla kaplı.”
Anadolu Diplomatik ve Siyasal Araştırmalar Merkezi 
Yorum bırakın